Nguyên tắc chung trong xác định Hướng nhà

Hướng nhà được xác định dựa theo các điều kiện có trước là:
Địa thế khu đất làm nhà;
Hướng gió chủ đạo (ở Việt Nam chủ yếu là gió Đông Nam);
Cường độ bức xạ mặt trời; và Mệnh quái của chủ nhà.
Nước ta có địa lý kéo dài từ Bắc đến Nam, nên khí hậu cũng thay đổi theo từng vùng: Các tỉnh phía Bắc thuộc loại hình nhiệt đới gió mùa, có mùa hè nóng và mùa đông lạnh. Cường độ bức xạ mặt trời thay đổi theo mùa. Còn các tỉnh phía Nam mang đặc tính khí hậu nhiệt đới gió mùa điên hình, mà đặc trưng cơ bản là một nền nhiệt độ cao, ít thay đổi trong nãm và một chế độ mưa ẩm phân hoá rõ rệt theo mùa,với cường độ bức xạ mặt trời lớn quanh năm. Gió chủ đạo trên toàn lãnh thổ nước ta là gió Đông Nam. Trừ mùa Đông lạnh ở Miền Bắc có thêm gió Đông Bắc. Xét về địa hình thì ở Miền Bắc thế đất dốc về phía Đông Nam và Nam; Miền Trung dốc về phía Đông và Đông Nam, Miền Nam dốc về phía Nam và Đông Nam. Riêng khu vực bờ biển phía Tây thì thế đất dốc về phía Nam và Tây Nam. Những yếu tố tự nhiên này đòi hỏi người thiết kế công trình phải đặt Phương trông của nhà sao cho thích hợp với thế đất và hướng gió chú đạo. Nhà cần đặt toạ Sơn hướng Thuỷ, nghĩa là lưng nhà tựa về đất cao, trước nhà trông về đất thấp, đồng thời phải đón được gió chủ đạo (thường là gió Đông Nam). Người xưa có câu “Một trãm người hầu không bằng đầu ngọn gió” (ý nói là gió Đông Nam). Điều đó cho thấy thực tế cuộc sống chứng tỏ ý nghĩa quan trọng của gió Đông Nam.
Hình 3.4 thể hiện Phương trông chủ đạo hợp lý của nhà cho các vùng địa lý ớ nước ta như sau:
Ở Miền Bắc: Trông về các Hướng Nam và Đông Nam;
Ở Miền Trung: các Hướng Đông, Đông Nam và Nam;
Ở Miền Nam: các Hướng Nam, Đông Nam và Đông
Ở vùng ven biển phía Tây: các Hướng Nam và Tây Nam.
Riêng vùng núi thì Phương trông của nhà được xác định tuỳ theo thế núi.
Yêu cầu của Hướng nhà ở nước ta là phải tạo cho nhà được mát và thoáng gió, không bị quá nóng, cũng không bị quá lạnh. Xét 4 yếu tố: Địa hình, gió Đông Nam, gió Đông Bắc và bức xạ mặt trời thì Hướng nhà thích hợp cho mọi nhà và công trình ở nước ta chỉ có thể là Nam hoặc Đông Nam. Tuỳ từng vùng có địa hình cụ thể, có thể có thêm Hướng Đông. Tuy nhiên, các Hướng nhà trên Hình 3.4 chỉ mang tính tổng quát, Hướng nhà cụ thể phải căn cứ vào địa thế thực của miếng đất xây nhà mà quyết định.
Hướng Nam và Đông Nam được khuyến khích cho mọi nhà vì nó thích hợp với chiều dốc của địa hình và đón được gió mát Đông Nam vào mùa Hè, tránh được gió lạnh Đông Bắc vào mùa Đông và tránh được bức xạ mặt trời chiếu thẳng vào nhà gây nóng nhà.

Nguyên tắc chung trong xác định Hướng nhà 1

Mệnh quái của chủ nhà cũng là yếu tố cần được xem xét khi xác định Hướng nhà, vì nó đảm bảo yêu cầu Thiên Địa Nhân hợp nhất. Hướng nhà tương quan với Mệnh quái chủ như sau:
Chủ nhà có Mệnh quái thuộc Đồng tứ mệnh (Khảm Ly, Tốn, Chấn) thì Hướng nhà đặt theo Đông tứ trạch (hướng Bắc, Nam, Đông, Đông Nam).
Chủ nhà có Mệnh quái thuộc Tây tứ mệnh (Càn, Khôn, Cấn, Đoài) thì Hướng nhà đặt theo Tây tứ trạch (Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc, Tây).
Tuy nhiên không nên quá nệ máy móc vào mệnh chủ mà không đáp ứng những yêu cầu tự nhiên nêu trên của Hướng nhà. Có thể nói, Hướng nhà Nam và Đông Nam ở nước ta là thích hợp với mọi Mệnh quái chủ. Không thể vì Mệnh quái chủ nhà là Mệnh Càn mà làm nhà trông về Tây Nam hoặc Tây. Như vậy sẽ rất nguy hiểm: nhà sẽ rất nóng về mùa Hè vì phải chịu nắng buổi chiều chiếu thẳng vào nhà, lại không đón được gió Đông Nam. Người ở trong ngôi nhà này sẽ luôn luôn bị bức bách vì nóng, phụ nữ thì dễ nóng nảy, gia đình không được vui vẻ, sức khoẻ giảm sút, tài lộc kém phát triển. Không ai có thể nói rằng ở một ngôi nhà như thế là thích hợp được! Trong trường hợp Hướng nhà Nam hoặc Đông Nam là không tương hợp với Mệnh quái chủ thuộc Tây tứ mệnh thì phải giải quyết bằng cách khác, như mở thêm cửa phụ, cửa sổ và hoá giải bằng cách khác (xem Chương 7), chứ không bỏ Hướng Nam và Đông Nam. Khi gặp địa thế miếng đất làm nhà không cho phép chọn Hướng Nam hoặc Đông Nam thì mới phải đặt Hướng nhà khác, khi đó cần có các giải pháp kỹ thuật cần thiết để đón gió Đông Nam, tránh gió Đông Bắc và tránh nắng chiếu thẳng vào nhà.
Xác định Hướng nhà
Đế xác định Hướng nhà thì trước hết từ thế đất của nhà phải xác định hướng nước chảy ở phía trước (Minh đường). Nếu được hướng nước chảy từ Trái sang Phải thì rất tốt. Ta xác định điểm nước chảy đến (gọi là Thuỷ đầu) và điểm nước chảy đi (gọi là Thuỷ Kháu). Nhằm 2 đường tiếp tuyến với Thuỷ đầu và Thuỷ khẩu, ta được giao điểm là điểm tốt nhất để đặt Tâm nhà (Hình 3.5). Ta gọi điểm này là Tâm đất, hay Huyệt đất. Việc kẻ các đường tiếp tuyến này nhiều khi phải ngắm bằng mắt, ít khi có bản đồ chuẩn xác để vẽ trên giấy: Đặt Trạch quẻ của chủ nhà sao cho tâm của Trạch quẻ trùng với Tâm đất vừa xác định, và trùng với phương Bắc Nam của kim La bàn. Khi đó đường chỉ Hướng nhà sẽ được chọn nằm trong cung có Du niên tốt của Trạch quẻ của chủ nhà (thí dụ cung Phúc đức, hay Thiên y, Sinh khí, Phục vị), và nhằm từ tâm nhà hướng ra Minh đường phía trước. Đường chỉ Hướng nhà có thể chuyển dịch song song với nhau chạy theo phần đường Thuỷ khẩu. Nghĩa là điểm Tâm đất (sau này là Tâm nhà) có thể dịch chuyển theo phần đường Thuỷ khẩu để thích hợp với vị trí miếng đất định làm nhà.

Nguyên tắc chung trong xác định Hướng nhà 1

 Đối với miếng đất đã có Hướng xác định
Đối với những miếng đất đã có vị thế cụ thể, với hướng đất đã xác định, ta không thể xoay tìm được Hướng nhà nào khác (thí dụ nhà ở mặt phố, nhà trông ra hồ nước…), thì Hướng nhà có thể xác định dựa theo các yếu tố sau đây mà không cần phải dựa theo Trạch quẻ của chủ nhà :
Lấy sông hồ làm Hướng nhà: Nhà trông ra sông hồ;
Lấy Minh đường (khoảng không gian trống trước nhà) làm Hướng nhà: Nhà
trông ra Minh đường;
Lấy phố chính làm Hướng nhà: Nhà trông ra phố chính;
Lấy cửa chính của nhà làm Hướng nhà: Khi nhà có nhiều cửa thì lấy phương
trông của của chính làm Hướng nhà;
Lấy núi để toạ lưng nhà.
Lấy hướng gió mát đối Hướng nhà.