Quan niệm về dịch học

Dịch học là hệ thống những trường phái lý luận phân tích để chú giải bộ Kinh Dịch cố của Trung quốc, sau này gọi là Chu Dịch, có từ nhiều ngàn năm về trước, đề cập mối quan hệ Vũ trụ, Trái đất và Con người (Heaven, Earth and Man). Những trường phái này có hệ thống lý luận và tư tưởng rất khác nhau, hình thành nên những bộ sách chú giải Kinh Dịch qua nhiều thời đại. Vì vậy từ Dịch học có thể hiểu là hệ thống các luận điểm phân tích Kinh Dịch. Ngày nay, qua nhiều thế hệ nghiên cứu đã chứng tỏ Dịch học mang tính triết học phương Đông, liên quan đến nhiều lĩnh vực như: toán học, vật lý học, hoá học, vũ trụ , triết học, y học, khí tượng thuỷ vãn, vãn học nghệ thuật, kiến trúc, lịch sử, luật pháp v.v… Vì vậy có thể nói Dịch học là khoa học biện chứng các khoa học. Đến nay không rõ tác giả đích thực của bộ Kinh Dịch này là ai, song nhiều tài liệu nghiên cứu cho rằng nó là kết quả nghiên cứu, vận dụng, đúc kết của nhiều thế hệ những người tâm huyết hàng mấy ngàn năm nay [2- 25]. Tuy nhiên cô đọng lại thì thấy nhiều tài liệu cho rằng Kinh Dịch ra đời từ thời vua Phục Hy. Lúc đầu mới chỉ là các vạch quẻ. Đến đời nhà Chu, Văn Vương mới đưa thêm lời của quẻ. Tiếp sau Chu Công (con của Văn Vương) đã đưa thêm lời cho từng hào. Đến đây hình thành bộ sách Kinh Dịch gồm 64 quẻ, có lời quẻ và hào từ như đang dùng ngày nay, và người ta gọi bộ sách này là Chu dịch. Đời sau viết thêm Dịch truyện (gồm 10 Dực) để giải thích xung quanh Kinh Dịch. Như vậy Chu Dịch ngày nay là gồm Kinh Dịch và Dịch truyện hợp thành. Đây là một Bộ sách mà cả mấy ngàn năm nay loài người vẫn liên tục tìm hiểu, khai thác và bổ cứu mà vẫn chưa thoả mãn hết ý nghĩa và giá trị sử dụng của nó. Chính vì thế nhiều người quan niệm nó có cái gì đó thần bí, khó hiểu. Càng về sau loài người càng thấy Chu Dịch mang tính triết học duy vật và phép biện chứng phương Đông. Đó là bộ sách dùng phương pháp Bát quái để dự báo thông tin.
Trong chương này tác giả đề cập đến vấn để ứng dụng Dịch học trong xây dựng nhà, chứ không gọi là ứng dụng Kinh Dịch hay Chu Dịch, vì Dịch học bao gồm nội dung Kinh Dịch hay Chu Dịch cộng với kho tàng đồ sộ các luận điểm triết học phân tích Kinh Dịch. Mặt khác, dùng từ Dịch học thì người đọc dễ thấy đó là lý luận liên quan đến Kinh Dịch hay Chu Dịch.
– Dịch học là khoa học Dự đoán dựa trên âm dương, ngũ hành, can chi, tức là quy luật con người với vũ trụ và trái đất. Trước đây người ta quan niệm đơn giản Dịch học là bói quẻ, nên nghĩ nó là duy tâm, thần bí. Điều đó cũng dễ hiểu, vì bộ sách Kinh dịch rất
đồ sộ, có quan hệ nhiều lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy, nên không dễ gì hiểu hết. Còn nhiều điều của Dịch học cho đến ngày nay vẫn thừa nhận, nhưng chưa giải thích được. Thực chất Dịch học đi sâu vào khoa dự đoán tương lai sẽ xảy ra, dựa trên những thông số về âm dương, ngũ hành, can chi, với công cụ phân tích là 64 Quẻ dịch. Nó cũng giống như ngày nay ta dự báo thời tiết trên cơ sở phân tích những số liệu khí hậu, vật lý địa cầu thu được. Như vậy cần quan niệm Dịch học là một khoa học, chứ không phải là một lý luận mang tính thần bí. Những điều chưa giải thích được mà thấy đúng thì ta cứ phải thừa nhận, chờ loài người sẽ tìm hiểu giải thích sau. (Tuy nhiên theo nhận thức của tác giả thì có lẽ loài người sẽ chưa biết đến bao giờ có thể giải thích hết được bộ Kinh dịch này!). Nhiều nhà nghiên cứu kinh dịch cho rằng muốn nghiên cứu Kinh Dịch thì tâm phải sáng [61]. Nguyễn Hiến Lê gọi Kinh Dịch là Đạo của người quân tử [4]. Nghĩa là nghiên cứu Kinh Dịch phải có tâm của người quân tử, cũng có nghĩa chỉ có người quân tử mới có thể nghiên cứu về Kinh Dịch (hạng tiểu nhân vào đây là không xong!). Không rõ có còn quan niệm nào về Kinh Dịch hay hơn thế nữa không.
– Dịch học định nghĩa như sau:
Vũ trụ sinh thái cực
Thái cực sinh lưỡng nghi (khí âm – và dương +)
Lưỡng nghi sinh tứ tượng (Bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông)
Tứ tượng sinh Bát quái (8 Quẻ dịch)
Bát quái biến hoá vô cùng.
Định nghĩa này được thể hiện theo sơ đồ sau đây:

 Quan niệm về dịch học 1

– Dịch học là học thuyết về sự biến đổi, chuyển vần của vũ trụ và cuộc sống. Bản chất của Dịch học là không ngừng biến đổi. Chu kỳ biến đổi của Dịch học là Sinh, Thành, Phế, Huỷ (Sinh lão bệnh tử). Nghĩa là: Vạn vật biến đổi không ngừng, từ sinh ra, phát triển, đến suy thoái và diệt vong. Rồi lại sinh ra cái mới, lại phát triển, lại suy thoái và lại diệt vong. Rồi lại sinh ra cái mới v.v… Cứ như thế vạn vật biến đổi và phát triển không ngừng. Quan niệm này của Dịch học là biện chứng khách quan và khoa học.
– Đối với lĩnh vực xây dựng, Dịch học có thể ứng dụng trong việc lập Trạch quẻ dùng cho thiết kế bố cục công trình, thiết kế mặt bằng nhà, xác định sơn hướng nhà, chọn ngày khởi công, chọn hướng động thổ, xác định tuổi làm nhà, dự báo tương lai ngôi nhà và cuộc sống trong ngôi nhà vv… Tất cả những điều này là nhằm vào một mục đích để có một ngôi nhà sống tiện nghi và nhiều tài lộc cho con người. Vì vậy để có thê ứng dụng Dịch học trong xây dựng nhà, ta cần hiểu một số vấn đề cơ bản của nó. Dưới đây là một số nội dung cơ bản của Dịch học cần nắm vững để có thể ứng dụng trong công tác xây dựng nhà và công trình. Vì mục tiêu là để vận dụng vào thực tế xây dựng nhà, nên tác giả chỉ giới thiệu rất cô đọng những vấn để cần thiết của Dịch học [2-Ỉ-25…] phục vụ cho công tác xây dựng, chứ không đi sâu vào phân tích lý luận Dịch học.