Thước Lỗ Ban

Lỗ Ban là người được người xưa ở Trung quốc tôn vinh là ông tổ của nghề xây dựng. Trong số các công trình do ông để lại có loại thước đo được người đời gọi tên là thước Lỗ Ban. Thước Lỗ Ban hiện vẫn được sử dụng cho tới ngày nay. Mỗi thước Lỗ Ban được chia thành 8 phần, từ Bát quái mà ra. Có các loại thước Lỗ Ban với chiểu dài khác nhau và được dùng cho mỗi việc đo đạc cụ thể nào đó. Trên thị trường hiện nay thường dùng 2 loại là thước 429mm dùng cho xây dựng dương trạch, và 390mm dùng cho xây dựng àm trạch. Trên thước có ghi tên các cung thước tốt hay xấu bằng chữ Trung Quốc. Thí dụ: Cung tốt có Tài đức, Lục hợp, ích lợi, Đại cát.. .viết bằng chữ đỏ; cung xấu có: Bệnh, Cô quả, Quan quỷ, Thất thoát v.v…viết bằng chữ đen. Ngày nay ở nước ta 2 loại thước này đã được dịch ra tiếng Việt, và đã có bán trên thị trường loại thước cuộn ghi bằng chữ Việt. Nhưng có nhược điểm là chữ quá nhỏ, rất khó đọc. Đồng thời các nhà nghiên cứu Phong thuỷ cũng đã có bản dịch tên các cung tốt xấu của thước Lỗ Ban [12, 35, 41…]. Chưa thấy có cơ sở khoa học để giải thích ý nghĩa tốt xấu của các cung trên thước, nhưng thực tế cho thấy các kích thước nằm vào cung tốt thường có tính hợp lý về mặt kỹ thuật và tính cân đối về hình dáng nghệ thuật. Do đó thước này được nhiều người làm nghề xây dựng áp dụng.
Trên thị trường nước ta hiện đang có loại thước cuộn có mã hiệu HiIock-19 hoặc SJP Hi-19 dài 5m. Trên mặt lá thước có ghi 4 loại thước đo: Trên cùng là thước đo theo đơn vị Inch. Tiếp dưới là 2 loại thước Lỗ Ban: 429mm và 390mm. Cuối cùng là thước đo đơn vị mét. Số thứ tự thước Lỗ Ban được ghi bằng các số 1, 2, 3… đặt trong hình tam giác nhỏ trải dài theo độ dài của thước 5m. Thước dài 5m có chứa gần 12 thước 429mm và gần 13 thước 390mm. Khi dùng thước Lỗ Ban, người ta thường chọn các kích thước nằm ở cung tốt, có chữ màu đỏ.
1. Công dụng thước Lỗ Ban
Hai loại thước Lỗ Ban nêu trên được dùng như sau:
– Thước 429mm dùng cho Dương trạch, để đo nhà, cổng, cửa, bàn ghế và đồ gia dụng;
– Thước 390mm dùng cho Âm trạch, để đo bàn thờ, mồ mả.
2. Cách đo bàng thước Lỗ Ban
Nguyên tắc đo: Đo kích thước thông khí và kích thước phủ bì.
– Đo cửa: Đo kích thước thông khí khung cửa, không đo cánh cửa;
– Đo chiều cao tầng nhà hoặc nóc nhà: Đo từ mặt cốt ± 0,00 đến mặt trên lớp lát sàn tầng trên, hoặc mặt trên thanh nóc nhà.
– Đo vật dụng (Bàn ghế, giường tủ…): Đo kích thước phủ bì như sau:
+ Đối với vật hình khối: Đo chiều dài rộng cao;
+ Mặt hình tròn: Đo đường kính ngoài;
+ Mặt hình ê líp: Đo cả 2 đường kính;
+ Bàn: Đo chiều dài, rộng, và chiều cao từ mặt trên của bàn tới mặt nền nhà;
+ Giường: Đo chiều dài, rộng và chiều cao từ mặt nền đến mặt trên thành giường 2 bên và mặt trên thành giường 2 đầu.
+ Tủ: Đo chiều dài, rộng, cao kể cả chân.
Bạn đọc có thể sử dụng bản dịch thước Lỗ Ban ở Phụ lục 5. Khi dùng thước chữ Trung Quốc và đối chiếu với bản dịch bạn đọc có thể chọn được các kích thước ở cung tốt. Nếu dùng thước chữ Việt thì đọc tên các ô cung ngay trên thước.