Tụ khí và tàn khí

Tuỳ theo địa hình tự nhiên, cấu tạo và bố cục của mỗi công trình mà dòng khí đến có thê tụ lại hoặc phân tán đi.
Một địa hình có khả nãng tụ khí tốt thường có phía sau cao, phía trước thấp, không gian phía trước rộng để câu khí vào, và 2 bên tạo thành hình vòng cung để hướng dòng khí xoay tụ (hình 2.5a). Một khu đất có địa hình như thế gọi là khu đất có tả Thanh long (nguồn nước), hữu Bạch hổ (đất hoặc vật cao), hậu Huyền vũ (núi cao), tiền Chu tước (khoảng không gian rộng, gọi là một Minh đường). Nói thế là các nhà phong thuý cô’ thần thánh hoá lên đó thôi. Người xưa nói dễ hiểu là địa hình có “phía sau trổng đỗ, pliía trước cấy chiêm, hai bên hai tay liềm co lại”. Câu này có nghĩa là đất phía sau cao (để trồng đỗ), phía trước thấp (để cấy chiêm), còn 2 bên thì cao và khum lại như 2 cái liềm sẽ giữ được khí. Quan niệm cao thấp ở đây cũng là tương đối, không phải cứ thật cao như đồi núi, hoặc thật thấp như sông hồ. Cao nhất thốn vi sơn (chỉ cần cao hơn 1 thốn, khoảng 1 đốt ngón tay, là có thể coi như “núi” rồi). Đệ nhất thốn vi thuỷ (Chỉ cần thấp hơn 1 thốn là thành nơi thấp tụ nước rồi). Một khu đất như trên sẽ tụ khí tốt, nên luôn có mây bay, cây cối xanh tươi, nước sạch trong lành, đất thơm khí tốt. Ta có thế dễ thấy các khu đất dưới chân núi là nơi tụ khí, thường có hơi ẩm, có mây cuộn, và cây cối xanh tươi. Hay những khu đất quanh hồ nước cũng vậy, nó giống như một lòng chảo tụ khí, nên cây cối luôn xanh tươi quanh hồ (hình 2.5b). Sống trong môi trường như vậy con người sẽ khoẻ mạnh, trí óc sáng suốt, nhân tài lộc phát triển. Còn những địa hình như cánh đồng phẳng, trên đỉnh gò núi thì không có khả nãng tụ khí, ngược lại, khí luôn bị tán đi.

Tụ khí và tàn khí 1

Điều đó đặt ra đối với người thiết kế là phải làm sao để công trình luôn tụ được khí. Muốn tụ khí thì trước hết phải chọn được địa hình như trên, hoặc tạo ra được địa hình tưong tự nguyên lý như vậy. Sau đó là thiết kế cấu tạo công trình sao cho tụ được khí ở những khu vực cần thiết trong và ngoài công trình.
Hình 2.6 giới thiệu một số thí dụ về bố cục mặt bằng tụ được khí:
Trước hết, một địa hình có đất cao bao quanh 3 bên (hình 2.6 a). Dòng khí liên tục bị cuốn vào và tụ lại. Ta gọi đây là vùng đại khí.
– Có thể bố trí trước nhà một khoảng sân với 2 bức tường 2 bên (hình 2.6b). Khí sẽ theo cổng chính vào tụ ở sân và theo cửa chính vào nhà. Ta gọi đây là vùng trung khí.

Tụ khí và tàn khí 1

– Cũng có thể tạo gờ quanh cửa sổ tường ngoài để tạo cho khí luôn tụ trước cửa sổ và đi vào nhà (Hình 2.6c). Ta gọi đây là vùng tiểu khí. Trong trường hợp này, nếu không có gờ quanh cửa sổ thì khí đến sẽ tán đi ngay, cửa sổ sẽ có ít khí vào. Nếu gờ cửa sổ có hình cong thì càng có nhiều Sinh khí. Cho nên trong
kiến trúc công trình, dùng cửa sổ có vòm cong thì nhận Khí tốt hơn hình chữ nhật đơn thuần.
Tạo ra vùng đại khí, trung khí hay tiểu khí là nhiệm vụ thường trực của người thiết kế nhà và công trình.